Macaristan’da Viktor Orbán ve Fidesz’in (Macar Yurttaş Birliği Partisi) 16 yıllık iktidarı sona erdi. 12 Nisan’daki seçimlerde, 45 yaşındaki muhalefet lideri Péter Magyar’ın partisi Tisza (Saygı ve Özgürlük Partisi) ezici bir zafer kazandı. İlk sonuçlara göre 199 sandalyeli parlamentoda Tisza 138, Fidesz ise 55 sandalye elde etti. Bu sonuçla Péter Magyar, anayasayı değiştirebilecek “süper çoğunluğa” ulaştı. Seçime katılım ise yüzde 78 ile rekor seviyede gerçekleşti.

Anayasa Mahkemesi’ni kendi partisine yakın isimlerle şekillendiren, devlet kademelerinde kadrolaşan, seçim haritalarını lehine düzenleyen, medyanın büyük bölümünü kontrol eden ve kamu kaynaklarını ihaleler yoluyla yakın çevresine aktaran Viktor Orbán, ciddi bir uluslararası desteğe de sahipti. ABD Başkanı Donald Trump seçim sürecinde açıkça Orbán’ı desteklediğini duyurmuş, hatta seçimden kısa süre önce Başkan Yardımcısı JD Vance’i Budapeşte’ye göndermişti. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, İtalya Başbakanı Giorgia Meloni ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu da seçim öncesinde Orbán’a destek verdiklerini ifade etmişti.

Ezici Zaferin Ardındaki Nedenler: Ekonomi, Yolsuzluk ve Toplumsal Tepki

Peki, Orbán tüm bu desteğe rağmen neden bu kadar ağır bir yenilgi aldı? Aslında sebepler oldukça tanıdık: Macaristan ekonomisinin kötüye gitmesi, durgunluk ve yüksek enflasyon halkın yaşamını ciddi biçimde olumsuz etkiledi. Kamu sağlık sisteminin içler acısı durumu da en çok şikâyet edilen konular arasındaydı. Buna ek olarak, halk geçinmekte zorlanırken Orbán ve yakın çevresinin yolsuzluklarla zenginleşmesi büyük tepki yarattı.

Orbán’ın gidip Magyar’ın gelmesi ne gibi sonuçlar doğurabilir? Péter Magyar, siyasete Viktor Orbán’ın partisi Fidesz içinde başladı. Hatta eski eşi Judit Varga, Orbán döneminde Adalet Bakanı olarak görev yaptı. Kısacası Magyar da Orbán gibi sağ çizgide yer alan benzer bir siyasetçi. Bununla birlikte aralarında önemli farklar var. En belirgin ayrım, dış politikada ortaya çıkıyor: Magyar’ın Avrupa Birliği ve Ukrayna ile daha yakın, Rusya ile ise daha mesafeli bir ilişki kurmak istemesi öne çıkıyor.

Orbán’ın 16 yılın ardından iktidarı kaybetmesi Türkiye’de de umut rüzgârları estirdi. Tutuklu İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu, “Rüzgâr yön değiştiriyor; sandık korkudan daha güçlüdür” açıklamasında bulundu. Ancak Macaristan ile Türkiye’nin koşulları oldukça farklı. Belediyelere yönelik operasyonlar ve kayyum kararları, Türkiye’de adil seçimlere dair tartışmaları artırıyor. En güçlü adaylardan birinin tutuklu olması muhalefeti zor bir tabloyla karşı karşıya bırakıyor. Türkiye’de siyaseten ve ekonomik olarak adeta bir “Gordion düğümü” var; çözümü ise halkın örgütlü biçimde burjuva siyasetine müdahalesi olabilir.

Yazımızı Macar İşçilerin Partisi’nin (Munkáspárt) seçime dair açıklamasıyla bitirelim: “Macarlar kapitalizm ile sosyalizm arasında bir seçim yapmadı; iki farklı kapitalizm türü arasında seçim yaptı. Sistemi değiştirmediler, bir kapitalist grubu diğerinin yerine koydular.”