Günlerin Getirdiği: 19 Mart’ın Ardından

Hasan Çelebi

19 Mart’ta başlayan eylemlerin üzerinden bir yıl geçti. Öğrenci gençlik başta olmak üzere halkın pek çok kesiminin katıldığı bu eylemler, İstanbul Üniversitesi öğrencilerinin polis barikatını yıkmasıyla başladı. Öğrenci gençliği o barikatı yıkmaya götüren neydi?

AKP, İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun diplomasını iptal etti, daha sonra farklı iddialarla tutuklandı. Bunun arkasından takip eden süreçte ise AKP, hem düzen içi hem düzen dışı muhalefete saldırmaya devam etti. Muhalefeti baskılamak için her türlü hukuksuzluğa başvurdu. Seçimlerin, seçme ve seçilme hakkının bile saldırıya uğradığı ve yok sayıldığı ülkemizde adalet, özgürlük ve eşitlik talebi gençliği harekete geçirdi. 

Öğrenci gençliği barikatı yıkmaya götüren şey bunların çok daha ötesinde… 23 yıllık AKP iktidarı, toplumun temel hak ve özgürlüklerine saldırdı; cumhuriyetin ilerici değerlerini tasfiye etti. Ekonomik kriz derinleştikçe yoksulluk ve geçim kaygısı ülkemiz kadınlarının, emekçilerinin, gençlerinin en temel sorunu haline geldi. Yoksulluk, işsizlik, geleceksizlik, eğitimde gericileşme, eğitimin bilimden uzak çerçevede uygulanması, MESEM’lerde çocuk işçi ölümleri, iş cinayetleri… 

Üniversitelerde KHK’larla aydınları üniversitelerden ihraç etti. 2015’te cihatçı ve faşist çetelerle gençliğe saldırmaktan geri durmadı. Hepsinde gençlik yanıtını verdi: “Bu kampüsler, bu memleket bizim. Yobaza, faşiste bırakmayız!”

Akademi üretemez hâle geldi. Kişiye özel açılan kadrolar, AKP eski milletvekillerinin emekliliklerini geçirdikleri kurumlar hâline getirilmesi, düşünce üreten aydınların ihraç edilmesi, öğrencilerin en temel demokratik hak arayışında gözaltı ve tutuklama ile karşılaşması vb… Kayyum rektörlere verilen talimatların bir bir uygulandığı, üniversite camii projelerinin hayata geçirilmeye çalışıldığı, okullarımızın fiziki yapısından seminer, panel ve etkinliklerin içeriğine kadar her anlamda tepeden aşağı gericileşmesi, piyasacılaşması… Tüm bu başlıklar gençliğin hayır yanıtıyla karşılaştı. 

19 Mart süreci tam olarak bu yaşananların bir çıktısı olarak değerlendirilmeli. Yalnızca bir diploma iptali değil, ülkemiz gençliğinin de gündemlerinin en başında yer alan memleketimizin sorunları bu açıdan belirleyici oldu. Kendisine boyun eğmeyen, 23 yıllık iktidara ve toplumsal dönüşüm çabalarına rağmen tam karşısında olmaya devam eden kadınların, gençliğin, emekçilerin yürüyüşüne tahammülü olmayan AKP iktidarı, barikatları, gözaltı ve tutuklamalarıyla karşımıza çıktı. “Okumuş insan emekçi halkına karşı sorumludur” bilinciyle hareket eden bizler; AKP düzenini reddediyoruz demekten bir adım geri durmayacağız. 

19 Mart’ın Ardından…

Mart eylemlilikleri birinci yılını doldurduğu bugün de, sokaklarda meydanlarda hâlâ direnişin, mücadelenin ve yan yana gelmenin ruhunu görebiliyoruz. Bugün eylemliliklerin sürmüyor olması, iktidar ve onun tüm aygıtlarına ve işbirlikçilerine karşı itirazın ve mücadelenin buhar olup gittiği anlamını taşımıyor. Gençliğin bu direnişi, emekçi halka güçlü olduğumuzu, burada olduğumuzu, bir araya geldiğimizde neler yapabileceğimizi hatırlatmış oldu. Hatırlatmak diyoruz çünkü 2013 yılında başlayan ve AKP’nin hâlâ travmasını yaşadığı Gezi Direnişi, milyonlarca insanımızın bu çürümüş düzene karşı birlik olduğunun ve iktidarın sopasından korkmadığının en güzel kanıtıydı. Gezi sonrası çıkışsızlık, Gezi direnişinde yükselen ivmenin kendini güçlü, politik ve devrimci bir hatta kanalize edememesi, halkımızın kimi kesimleri için umutsuzluk göstergesi olmuş olabilir. Bugün 19 Mart eylemlerinin yıl dönümünde içimiz rahat bir şekilde diyebiliriz ki: Gençlik hiç aldanmadı, AKP’ye karşı mücadelenin en ön saflarında yer aldı. Gezi sonrası 2015-2024 yılları arası da gençliğin tekil eylemleri ve mücadeleleri ile geçti. İstanbul Üniversitesi yemekhane eylemleri, Boğaziçi Üniversitesi kayyum rektör direnişinde okullarımızı bir avuç patron ve gericiye bırakmayacağımızı, gençliğin ayakta olduğunu yine göstermiştik. Kısaca ülkemizin yakın tarihi, her zaman gençliğin mücadele ettiği momentlere tanıklık etmişti. Her mücadele dönemi sonrasında okullarımızda AKP tarafından baskı yoğunlaştırıldı; çeteleri ve polisiyle kampüslerimize saldırı arttı. Gençlik sinmedi. 

19 Mart sonrası Ege Üniversitesi’ne polisle girip öğrenci topluluklarının stantlarına saldırdı. Faşist çetelere kurdurduğu ODTÜ Türkoloji Topluluğu, Boğaziçi Türkoloji Topluluğu, Ege Türk Dünyası Akademik Araştırmalar Topluluğu, Dokuz Eylül Genç Zihinler Topluluğu eliyle gençliğe saldırdı. Gençlik, örgütlü mücadelesiyle bu saldırıları def etti. Ege Üniversitesi’nin ardından Ankara’daki yemekhane eylemlerine palalarla saldırdı. Bunu da Ege’de palalı saldırı takip etti. Ülkemiz gençliği, tüm bu dayatmalara karşı okuluna sahip çıkmaya devam edecek. 

Memleketimiz; gerici saldırıların, tarikatların- cemaatlerin, faşist çetelerin, emperyalist planların, AKP’nin insafına bırakılamaz. Migros, Polyak, Temel Conta direnişlerinden daha birçok direnişe kadar; gençlik emekçilerin, kadınların yanında saf tutacak; bugünün öğrencisi- yarının emekçisi olduğunun bilinciyle, memlekete olan sorumluluğunu yerine getirecek. Eylemliliklerin birinci yılından sesleniyoruz: Bu memleket, bu topraklar, okullarımız, kampüslerimiz bizim! Aydınlık bir ülkeyi, özgür bir geleceği, eşit bir düzeni kurana dek memleketimizi terk etmiyoruz. Kazanılacak yarınlarımız ve umudumuzla, 19 Mart eylemlerine katılan, bizimle kol kola yürüyen tüm gençliği selamlıyor, yarın daha güçlü olmak için mücadeleye çağırıyoruz!

Kabataş yalanını hatırlıyor musunuz? İddiaya göre, 2013 Gezi Parkı eylemleri sırasında İstanbul Kabataş’ta türbanlı bir kadın, yanında bebeği varken bir grup eylemci tarafından saldırıya uğramıştı. Saldırganlar “belden yukarısı çıplak, ellerinde deri eldivenler, başlarında siyah bandanalar bulunan 70-100 kişilik grup” olarak tanımlanıyordu.

Bu saldırıya ait güvenlik kamerası kayıtlarının olduğu öne sürüldü. O zamanların etkili gazetecilerinden İsmet Berkan, görüntüleri izlediğini ve durumun vahim olduğunu belirtti. İktidar yanlısı gazeteciler ise “Diliniz Kaba, Vicdanınız Taş” başlığı altında Kabataş Olayının gerçekten yaşandığını savundu.

Sonuç olarak, haftalar, aylar ve yıllar geçti ama İsmet Berkan’ın izlediğini iddia ettiği o görüntüler kamuoyuyla paylaşılmadı. Gelen tepkiler üzerine Berkan, aslında görüntüyü izlemediğini itiraf etti ve özür diledi. Kabataş Yalanı, İsmet Berkan’ın alnında kara bir leke olarak kaldı.

İran Yalanları

İsmet Berkan, geçen günkü “Hayal Dünyasında Yaşamayın, İran Bu Savaşın En Ağır Kaybedeni”[i] başlıklı köşe yazısında, geçmişte yaşadıklarından ders almadığını ve yalanlar söylemeyi sürdürdüğünü gösteriyor.

Bir gazetecinin ne kadar alçalabileceğini, yazıdan alıntılar yaparak inceleyelim. İsmet Berkan şöyle diyor: “İran normal bir ülke olsa, savaşın daha ikinci veya üçüncü günü ‘Tamam, teslim oluyoruz’ der ve müzakere masasına otururdu.”

Bu yaklaşım, Kurtuluş Savaşı dönemindeki gazeteci Ali Kemal’i anımsatıyor. Emperyalizme ve işgalcilere karşı direnişi beyhude gören bu tür bakış açılarıyla her dönemde karşılaşmak mümkün. Ama son tahlilde, işgalciler kaybediyor, direnenler kazanıyor ve bu tür sömürge gazetecileri tarihe onursuzluklarıyla yazılıyor.

İsmet Berkan yalan söylemekte sınır tanımıyor: “Bakın bugün somut durum şu: İran hava sahası yol geçen hanı. İsrail ve Amerika canlarının istediği her hedefi havadan vurabiliyor. Donanması yok, hava kuvvetleri yok. Füze ve dron atma kapasitesi her geçen gün biraz daha geriye gidiyor.” Bunu söyleyebilmek bilgisizlikten kaynaklanamaz; tam aksine emperyalist ABD ve Siyonist İsrail’in dalkavukluğunu yapma isteğinden doğuyor.

Savaşın 18. günündeyiz. İsmet Berkan’ın iddialarının aksine, İran’ın savaşı beklenenden daha dirençli bir şekilde yürüttüğü görülüyor. Hürmüz Boğazı’nı kapatması, İsrail’e yönelik saldırıları ve bölgedeki ABD kuklası ülkelerdeki Amerikan üslerine karşı eylemleri dikkat çekiyor. Bu gelişmeler karşısında ABD’nin NATO’dan destek arayışına girdiği ve nükleer seçeneklerin tartışıldığına dair iddialar da gündeme geliyor.

İsmet Berkan ne söylerse söylesin, tarih bize şunu da gösterir: İşgalciler her zaman kaybeder! Bu çerçevede yazıyı Che Guevara’nın şu sözüyle bitirebiliriz: “Savaşan kaybedebilir, savaşmayan çoktan kaybetmiştir.”

[i] https://10haber.net/yazarlar/ismet-berkan/ib-gundem/2026-03-16/

Ekmek ve Barış Mücadelesi Bugün de Devam Ediyor!

İstanbul Küçükçekmece Birlik ve Dayanışma Hareketi – Gizem Berber

2026 ve 2035 yılları arasının “Aile ve Nüfus On Yılı” olarak ilan edilmesi, kapitalist sistemin emek gücünü yeniden üretme krizine dair çözüm bulma çabası olarak görülmelidir. AKP iktidarı, aynı MESEM projesinde olduğu gibi emek piyasasının ihtiyaçlarına göre bir nüfus mühendisliği yaparak ucuz iş gücünde artış yaratmak istemektedir.

Bu program kapsamında konuşma yapan AKP Kadın Kolları Başkanı Tuğba Işık Ercan’ın açıklamaları, devletin kadın emeği ve kadın bedeni üzerindeki denetimini derinleştirme hedefini açıkça göstermektedir.

Doğum izni süresinin düzenlenmesi her ne kadar olumlu bir adım gibi görünse de Nüfus Politikaları Kurulunun bu yaklaşımının altında yatan; kadınlara ve ailelere temel haklarını sağlamak değil, doğum oranlarını artırmak için dönemsel bir taviz vermekten ibaret.

Aynı konuşmasında yasaklı madde kullanımıyla mücadeleden bahseden Ercan, kamusal politikalar ve temel çözümler üretmekten bahsetmek yerine “annelere eğitim verme politikası” ile tüm sorumluluğu aile içerisinde kadına yüklemektedir. Toplumsal sorunların doğrudan sistem kaynaklı olduğunu görmezden gelerek tüm yükü kadının sırtına yıkan bu rejim kadınları birey olarak değil; ucuz iş gücünün sürekliliğini sağlayacak biyolojik araçlar olarak görmektedir.

Her fırsatta “aile”yi merkeze alan bu söylemlerin kullanılması bilinçli birer tercihtir. Çünkü aile, kapitalist üretim ilişkilerinde iş gücünün en ucuz maliyetle yeniden üretildiği en temel birimdir. Dolayısıyla iktidarın aileyi “koruma” çabası, esasen sermayenin çıkarlarını koruma çabasıdır.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş’ın açıklamaları da bu ideolojik hattın devamıdır. Bakan düşen doğurganlığın nedenlerini açıklarken aile planlaması yapılmasının nüfus düşmesine neden olduğuna değinip kapitalist sömürünün yarattığı yoksulluğu, güvencesizliği, düşük ücretleri, işsizliği, gelecek kaygısını yok sayarak sorunu bilinçli olarak sınıfsal bağlamından koparmak istemektedir.

Doğumu teşvik eden yardımlardan söz edilerek gerçek sınıfsal sorunların üzerini örten yüzeysel sadaka politikaları öne çıkarılmaktadır. Emekçi halkın çocuklarının gelecekte karşılaşacağı barınma, eğitim, sağlık, güvenceli iş gibi temel ihtiyaçlar, sermayenin çıkarları gözetildiği için gündeme bile alınmamaktadır.

“Aile ve Nüfus On Yılına” dair Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın aile üzerine yaptığı açıklamalarda da kadınların maruz kaldığı şiddet, istismar ve güvencesizlik üzerine tek kelime edilmemesi, aileyi koruma söyleminin kadınları değil, kapitalist düzeni korumak için kullanıldığını bir kez daha kanıtlıyor.

Nüfus artışı söylemi, iktidarın “ülkenin bekası” diye sunduğu şeyden çok, ucuz iş gücünün azalmasına dair sermaye kaygısını yansıtmaktadır. Bu nedenle iktidar, nüfus politikalarını uluslararası İslamcı kurumlarla birlikte yürütmekten övünçle söz ederek hem laikliği yok saymaya devam ediyor hem de kadınlara nasıl bir hayat biçtiğini açığa vuruyor.

Biliyoruz ki, İstanbul Sözleşmesi’nden çekilen, 6284 sayılı yasayı uygulamayan, Medeni Kanunun asgari kazanımlarını bile sahiplenmekten kaçınan bir iktidarın kadınları koruyacak ve destekleyecek politikalar uygulaması elbette mümkün değildir.

Laiklik olmadan eşitlik ve özgürlükten bahsedilemeyeceği gibi kadının kurtuluşunun yalnızca sınıf mücadelesi ile gerçekleşebileceğini biliyoruz. İnsanca yaşam koşulları, sömürülmediğimiz ve gelecek kaygısının olmadığı bir dünya; sistemin sorunlarına üzerini örten değil bunlara kalıcı çözüm arayan emekçi kadınların mücadelesiyle kazanılacaktır.

Bu yüzden 8 Mart’ın anlamı daha fazla açığa çıkmaktadır. Emekçi kadınların mücadelesi, köklerini dirençli bir tarihten almaktadır. Mücadelemize direncini veren 8 Mart 1857 yılında daha iyi çalışma koşulları, çalışma saatlerinin azaltılması ve ücret artışı talepleriyle Greve çıkan, çok geçmeden de sermayenin saldırısıyla karşı karşıya kalan, fabrikanın kapısı üstlerine kilitlenen ve yangında can veren işçi kadınlardır.

Mücadelemize direncini veren, yine 8 Mart 1917’de en ön saflarda “Ekmek ve Barış” talepleriyle Rus Çarının sarayına yürüyen işçi kadınlardır. Verilen hiçbir mücadelenin boşa gitmediği gibi Çarın tahttan indirilmesi sonrası kurulan geçici hükümet ile kadınların seçme hakkı kazanması da bu mücadelenin bir çıktısıydı.  

Emekçi kadın hareketi büyüyüp serpildikçe, kendi tarihini işte böylece yazmaya başladı. 1921 yılında Moskova’da kadınlar tarafından yapılan uluslararası konferans ile 8 Mart Dünya Emekçi Kadınlar günü ilan edildi.

Bugüne kadar mücadeleleri ile kazanım sağlayan emekçi kadınları anmak, onlardan devraldığımız bayrağı ileriye taşımak, insanca yaşama taleplerimizi yükseltmek ve mücadeleyi büyütmek için kadın hareketine daha da ihtiyaç duyulan bu gerici saldırı döneminde, ülkemize yeni bir nefes aldırmak için bir adım daha ileriye çıkıyoruz.

Kadınların birlik ve dayanışmasıyla, büyük mücadelelerle kazandığımız haklarımızı ellerimizden almaya çalışan bu düzene vereceğimiz en güçlü cevaba hazırlanıyoruz. Kadınların katledilmediği, eşit işe eşit ücret alabildikleri, yaşlı-çocuk bakımı ve aile içi işlerin kamusallaştırıldığı bir dünyayı hep birlikte kurmak için 8 Mart’ta buluşuyoruz.