Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin, 5 Eylül’de Anadolu Ajansı’na verdiği röportajda, bakanlığın önümüzdeki süreçte zorunlu eğitimi kısaltmayı planladığını açıkladı:

 “(…) 12 yıllık zorunlu eğitimin süresinin azaltılmasının doğru olacağına yönelik bir kamuoyu oluştu. Yasa yapıcılara öneride bulunmadan önce biz hükümet olarak, Cumhurbaşkanlığı Kabinesi olarak bir karar almak durumundayız.”  [i]

Bakan Tekin’in sözünü ettiği kamuoyu desteği ülke çapında gerçekleştirilen herhangi bir bilimsel araştırma ya da kamuoyu anketine dayanmıyor. Şimdiye dek zorunlu eğitimin kısaltılmasını açıkça destekleyen tek isim, AKP’nin sadık destekçisi, muhafazakâr sermaye örgütü MÜSİAD Genel Başkanı Burhan Özdemir oldu.

Burhan Özdemir, 26 Haziran’da Yeni Şafak gazetesinde yayımlanan “Zorunlu Eğitim İstihdama Engel” başlıklı haberde iddialı açıklamalarda bulunuyor:

“Gençlerimiz iş gücüne daha erken katılmalı. Eğitim zorunluluğu esnetilmeli, gençlerimiz pratik becerilerle piyasaya daha hızlı adapte olmalılar. (…) 12 yıllık kesintisiz eğitim sistemi çok yanlış bir uygulama. Ülkeye herhangi bir faydası yok.” [ii]

“Ara eleman krizi yaşıyoruz” ezberine başvuran Özdemir, yurt dışındaki örnekleri inceleyerek bir model geliştirdiklerini ve bu modeli bakanlığa sunduklarını ifade ediyor. Peki, zorunlu eğitimin kısaltılmasını başka kimler destekliyor?

AKP’ye yakın eğitim sendikası Eğitim-Bir-Sen, “Türkiye’de 4+4+4 Zorunlu Eğitim Sistemi’ne Yönelik Saha Araştırması” adlı bir çalışmasında, kamuoyunun, zorunlu eğitim süresini fazla uzun bulduğunu öne sürdü. Sendika Başkanı Ali Yalçın, lise kademesi için akıllarındaki modeli şu sözlerle açıklıyor:

“En çok önerilen model ise 3 + 1 yani 3 yıl zorunlu, 1 yıl isteğe bağlı. 2 + 2 yani 2 yıl zorunlu, 2 yıl isteğe bağlı şeklinde iki seçenek bu araştırmada öne çıkıyor.”[iii]

Memleketi kanser gibi saran tarikat ve cemaatlerin de zorunlu eğitimin kısaltılmasından yana oldukları bilinen bir gerçek. Milli Eğitim Bakanlığı’yla yaptıkları protokollerle devlet okullarına da girebilen bu yapıların etkisi gün geçtikçe artıyor. Dergâhlarla, mescitlerle kamusal eğitim dışında paralel bir eğitim sistemi kurdukları gözlemleniyor.

Üç Koldan Saldırı: Piyasalaştırma, Gericileştirme ve İşçileştirme

Türkiye’de eğitime yönelik üç yönlü bir saldırı gerçekleştiğini ifade edebiliriz. Bakanlık, okullara yeterli kaynak sağlamayarak ücretsiz olması gereken kamusal eğitimi gittikçe daha fazla piyasalaştırıyor. Parası olanlar özel okullara yönelirken, yoksul ailelerin çocukları devlet okullarına gitmek durumunda kalıyor. Parası olanın kaliteli eğitime erişebildiği adil olmayan durum kanıksanıyor.

Zorunlu din dersleri, tarikatlarla yapılan protokoller ve benzeri uygulamalarla eğitim gittikçe gericileşiyor. Hatta şu anda devlet okullarının çoğunun İmam-Hatip anlayışıyla yönetildiğini söylersek abartmış olmayız.

MESEM ve benzeri projelerle ise çocuklar okulda olması gerekirken yeterli iş güvenliğinin sağlanmadığı işyerlerinde emek sömürüsüyle işçileştiriliyor. Ucuz iş gücü olarak uzun saatler çalışmak zorunda bırakılıyorlar.

Zorunlu eğitimin kısaltılması, AKP ve sermaye çevrelerinin iştahını kabartıyor; çünkü bu sayede öğrenciler daha erken yaşta ucuz iş gücü piyasasına sürülebiliyor. Sosyal devlet anlayışını çoktan terk eden Türkiye, yoksul çocuklara nitelik eğitim vaat etmiyor; tam aksine onu eğitim hayatından kopararak yoksulluğun kader olduğu kapitalist düzenin çarkları arasında eziyor.

Peki, halk gerçekten zorunlu eğitimin kısaltılmasını mı talep ediyor? Hayır! Tüm anne babaların, velilerin istediği tek bir şey var: Nitelikli, ücretsiz ve bilimsel bir eğitim. Son yıllarda okullarda ücretsiz öğlen yemekleri verilmesi talebi bile görmezden gelindi. Dahası, birçok okul temizlik ve güvenlik sorunu yaşamaya devam ediyor.

Uzun lafın kısası, Türkiye’de zorunlu eğitim uzun değil; niteliksiz, eşitsiz ve piyasaya teslim edilmiş durumda.

[i] https://www.meb.gov.tr/bakan-tekin-anadolu-ajansi-editor-masasinda-egitim-gundemini-degerlendirdi/haber/38227/tr?utm_source=chatgpt.com

[ii] https://www.yenisafak.com/ekonomi/zorunlu-egitim-istihdama-engel-4721362

[iii] https://www.ebs.org.tr/haber/genel-baskanimiz-ali-yalcin-cumhurbaskanligi-kabinesinde-gorusulecek-444-zorunlu-egitim-sistemine-iliskin-degerlendirmelerde-bulundu/36263