İstanbul Bakırköy Birlik ve Dayanışma Hareketi- Mirav Çelik

Ekonomik kriz, yoksulluk, güvencesizlik ve sendikasız çalışma bugün emekçilerin yaşamını belirleyen temel sorunlar olmaya devam ediyor. Bu tablo, iktidar ve sermaye tarafından çoğu zaman değişmez bir kader gibi sunulsa da tarih bunun doğru olmadığını açıkça gösteriyor. Paşabahçe Grevi, bu kaderin örgütlü mücadeleyle nasıl bozulabileceğinin somut kanıtıdır.
31 Ocak 1966’da 2500 Paşabahçe cam işçisi, ağır çalışma koşullarına ve sefalet ücretlerine karşı greve çıktı. “Emeğimizi Savunmak Kutsal Görevimizdir” diyen işçiler, yalnızca kendi ücretleri için değil, tüm işçi sınıfının geleceği için ayağa kalktı. Bu grev, kısa süre sonra kurulacak olan DİSK’in de tarihsel zeminini oluşturdu.

Paşabahçe’de ilk sendikal örgütlenme 1947 yılında Cam-İş tarafından yapılmıştı. Ancak Cam-İş’in işverenle imzaladığı toplu sözleşme, işçilerin iradesini yok sayan ve sefalet koşullarını dayatan bir içerik taşıyordu. Bu sözleşme hem işçiler hem de Türk-İş tarafından kabul edilmedi. Bunun ardından Kristal-İş fabrikada hızla örgütlenerek çoğunluğu sağladı ve işçilerin taleplerini temel alan bir grev sürecine öncülük etti.

Grev boyunca işverenin baskıları ve tehditleri artarken, devlet de sürece açık biçimde müdahil oldu. İşçiler yalnızca fabrika kapısında değil, evlerinde de direniyordu. Açlık, borç ve yokluk grevin bir parçası hâline gelmişti. Buna rağmen Paşabahçe Grevi kısa sürede geniş bir toplumsal dayanışmaya dönüştü. Esnaf veresiye defterlerini açtı, ev sahipleri kiraları erteledi, işçiler yevmiyelerini grevcilere gönderdi. 5 Şubat 1966’da Paşabahçe İskelesi’nde binlerce kişinin katıldığı miting, bu direnişin artık yalnızca bir fabrika grevi olmadığını, bir sınıf hareketine dönüştüğünü gösterdi.

Türk-İş yönetimi ise grev sürecinde işçilerin yanında durmak yerine uzlaşmacı bir çizgi izledi. 20 Mart’ta işçilerin onayı olmadan imzalanan protokol, sarı sendikacılığın en açık örneklerinden biri olarak tarihe geçti. Buna karşılık Petrol-İş, Maden-İş, Lastik-İş, Metal-İş başta olmak üzere 16 sendika Paşabahçe işçilerinin safında yer aldı ve bir dayanışma komitesi kurdu.

19 Nisan’da Ankara’ya yürüyüş hazırlığı yapan işçilere bu kez devlet doğrudan müdahale etti. Dönemin Başbakanı Süleyman Demirel, grevi “halk sağlığını tehdit ettiği” gerekçesiyle erteledi. İşçiler bu karara boyun eğmedi. Divan Oteli önünde toplanarak sendikanın anahtarını Başbakan Demirel’e ileterek, devletin ve sermayenin ortak tutumunu protesto ettikleri bir eylem gerçekleştirdi.

18 Mayıs’ta imzalanan toplu iş sözleşmesiyle Paşabahçe işçileri önemli kazanımlar elde etti. Grev sonrasında Türk-İş, Paşabahçe’ye destek veren sendikaları ihraç etti. Ancak bu ihraçlar bir yenilgi değil, Türkiye işçi sınıfı açısından yeni bir dönemin başlangıcı oldu. Kısa süre sonra bu sendikalar bir araya gelerek DİSK’i kurdu ve sınıf sendikacılığının yolunu açtı.

Bugün Paşabahçe Grevi’nin 60. yılındayız. 1966’da ortaya konan irade, bugün hâlâ bize yol gösteriyor. O gün kazanılan haklar bir lütuf değil, örgütlü mücadelenin sonucuydu. Bugün de sömürüye, güvencesizliğe ve yoksulluğa karşı mücadelenin tek yolu aynıdır: işyerlerinde yan yana gelmek, sınıfın çıkarlarını birlikte savunmak ve örgütlü olmaktan vazgeçmemek.

Tarih bir gerçeği defalarca gösterdi: “Hak verilmez, hak alınır.”