Bu yazı Birlik ve Dayanışma Gazetesi’nin 4. sayısında yayımlanmıştır.

Yazımızın konusu, 25 Kasım tarihinin bizler açısından anlamlarından biri olan Mirabal kardeşler, Trujillo’ya karşı mücadele eden bir yer altı örgütü olan -daha sonra adı Clandestina olacak- 14 Haziran Devrim Hareketi’nde örgütlendiler. Hareket, Küba’daki devrimci gelişmelerden etkilendi, bir vadede ciddi bir ivme kazandı. Mirabal kardeşler rejim tarafından pek çok kez hapse girdi. 25 Kasım 1960’da Mirabal kardeşler, Trujillo’nun emriyle gizli polis tarafından pusuya düşürüldü. Kardeşlerden ikisine önce tecavüz edildi, sonra dövülerek vahşice öldürüldüler. Resmi kayıtlarda bu katliam ‘trafik kazası’ olarak geçecekti. Onların ölümüyle birlikte 25 Kasım, Kadına Yönelik Şiddete Karşı Mücadele Ve Uluslararası Dayanışma Günü olarak anıldı.

Minerva Mirabal’ın acıyla dolu olarak bahsettiği ülkesi, Dominik Cumhuriyeti, 1930 yılında askeri darbeyle ele geçirildi ve tam 31 yıl boyunca ABD desteğiyle de birlikte diktatörlükle yönetildi. Dominik’te baskılar, tutuklamalar, açlık, yoksulluk ve sefalet vardı. Halkın çoğunluğu diktatörün topraklarında çalışıyordu; zaten ülke topraklarının büyük bir kısmı da kendisine aitti.

Tarihi 65 yıl öncesine dayanan bu mücadele; daha pek çok faşist diktatörler, iktidarlar gördü. Gerici iktidarlar eliyle kadınların hakları yok sayıldı; toplumdan, siyasetten, sosyal haklardan, görünür olmaktan çok uzakta konumlandırıldı. Oy hakları gasp edildi, boşanma hakları yok sayıldı, kürtaj haklarına göz dikildi, çalışma ve güvence hakları saldırıya uğradı, yaşam hakları ellerinden alındı… 25 Kasım tarihi bizlere kadınların her alanda var olmaktaki ısrarının, eşitlik ve özgürlük kavgalarının yeni olmadığını gösteriyor.

Kadına yönelik şiddete karşı mücadelenin ifadesi olan 25 Kasım’ın tarihinden çıkardığımız bir not daha: Kadınların siyasal olarak örgütlenip, diktatöre karşı devrimci bir mücadelede saf tutmuş olmaları…

Kadınların en temel haklarına göz diken; emeğe, laikliğe, yaşamımıza ve kadınların özgürlüğüne adeta savaş açan AKP iktidarının 23 yıllık bakiyesini düşünürsek, yazının başında bahsettiğimiz baskıcı rejim bize pek de uzak gelmeyecektir. Ülkemiz 23 yıldır açlığa, sefalete, işsizliğe, emeğe saldırıya, gericiliğe mahkum edilirken, en büyük darbeyi kadınların yaşamı almıştır. Yoksulluk ve açlık koşullarında yaşayan emekçiler arasında, ilk fırsatta, örneğin pandemi, kadın emekçilerin çalışma koşullarına ve haklarına göz dikildi. Esnek, sigortasız, güvencesiz çalışma düzenlemeleriyle kadınlar ucuz iş gücü haline getirildi. Kreşin kamusal hizmet olmadığı ülkemizde kadınlara çocuk yapmaları salık veriliyorsa bunun anlamı kadınlara ‘evinde otur’ demektir. Çalıştığı iş yerinde kadınlara eşit işe eşit ücret tanınmıyorsa bunun anlamı kadınlara ‘çalışmasan daha iyi olur’ demektir. Aile kurumunun önemini vurgulamak adı altında kadınlar annelikle, eş olmakla, makbul olmakla tanımlanıyorsa bunun anlamı kadınlara ‘senin fıtratın bu’ demektir. AKP iktidarı kadın emeğine saldırıları gerici argümanlarla beslerken diğer yandan yasal haklarımıza da bir bir göz dikti. İstanbul Sözleşmesi’nin kadına yönelik taciz, şiddet, tecavüz suçlarına karşı tutum aldığı başlıklara bile tahammülü olmayan iktidar, sözleşmeyi bir gecede rafa kaldırdı. Ve nihayetinde 2025 yılında kadın cinayetlerinde yıllık ölüm raporlarıyla; gericilik ve şiddet sarmalıyla karşı karşıyayız.

Ne AKP iktidara geldiği günden beri kadınlara ve kadın haklarına saldırmaktan vazgeçti; ne de kadınlar AKP’ye karşı mücadeleden vazgeçti. AKP attığı her gerici ve kadın düşmanı adımda kadınları karşısında buldu. İstanbul Sözleşmesi’nin iptaline karşı mücadeleyi büyüten kadınlar, bu başlığı ülkemizin en yakıcı gündemlerinden biri haline getiriyor. Kadına yönelik şiddet, taciz suçları; tarikat ve cemaatlerde işlenen istismar suçları, AKP’nin kadın düşmanı politika ve söylemleri; kadınların olduğu her alanda tehşir edilmeye devam ediliyor. 8 Mart ve 25 Kasım eylem ve protesto yasaklarına karşı kadınlar sokakta, meydanlarda, toplantılarda bir araya gelmekten korkmuyor. AKP’nin emeğe ve özgürlüğe saldırdığı her alanda ‘bu ülkede direnen kadınlar var’ demeyi ihmal etmiyor. Yani AKP ne denediyse olmadı. Toplumsal olarak adım adım örgütlediği kadınlar üzerindeki gericilik ve baskı karşılık bulurken; AKP’ye boyun eğmeyiz diyen kadınların mücadelesi de gün geçtikçe büyüdü.

Emeğine, özgürlüğüne, eşitliğine, yaşam haklarına göz dikilen, susturulmak istenen kadınlar biat etmeyeceğini bu iktidara çoktan söyledi. Kadınların haklarından ve özgürlüklerinden vazgeçmeyeceğimizi, dini referanslarla bizlere belirlenen sınırlarda olmayacağımızı, anne- eş olup olmayacağına kadınların kendisinin karar vereceğini, gerici tarikat ve cemaatleri ülkemizden kovacağımızı, evde oturmak şöyle dursun haklarımız için her fırsatta mücadele edeceğimizi bir kez daha, 25 Kasım vesilesiyle söylemekten imtina etmeyiz. Şimdi mücadele tarihimizden aldığımız gücü ileriye taşımak için kadınlar dayanışma, birlik ve mücadele içinde olmalıdır. Emekçi kadınlar fabrikaları, işyerlerini, okulları, mahalleleri mücadele alanına çevirmelidir. Hem de bir gün değil, her gün mücadele etmelidir! Birlik ve Dayanışma Hareketi yola çıkarken; ülkemizdeki sömürüyü, yoksulluğu, ekonomik krizi, işsizliği kendine en temel mücadele başlığı olarak almıştır. Şiddetin, baskının kökünde de yine bu eşitsiz sömürü düzeni olduğunu çok iyi biliyoruz. Birlik ve Dayanışmacı kadınlar olarak, sömürü ve gericilik kıskacında yaşamını sürmeye mahkum edilmek istenen kadınları birliğimizin ve dayanışmamızın sesinde güçlenmeye çağırıyoruz. Bu düzen böyle gitmez diyen Birlik ve Dayanışma, bulunduğu her alanda toplantılar, etkinlikler, eylemler ve çalışmalar düzenliyor. Birlik ve Dayanışmacı kadınlar, tüm kadınları 25 Kasım’da bir araya gelmeye çağırıyor!

Birlik ve Dayanışmacı kadınlar:

1) İstanbul Sözleşmesi’nin iptaline kadar giden ve ardından hız kesmeden artan kadın cinayetlerine karşı haklarımızı kazanmak için mücadele eder. Taciz, tecavüz ve şiddetin toplumsallaşması ve normalleşmesinin altında yatan düzeni karşısına alır.

2) Her gün artan sömürü, işsizlik, ekonomik kriz, eşitsiz çalışma koşulları, esnek ve güvencesiz çalışma dayatmalarına karşı emekçi kadınların birliğini sağlamak için dayanışmaya çağırır.

3) ÇEDES, MESEM, Aile Yılı gibi eğitimde ve toplumsal yaşamda dinci gerici dönüşümü hedefleyen projelere karşı örgütlü ve siyasal mücadele programı ortaya koyar.

4) İktidarın, medyanın, tarikatların kadına dönük her türden ayrımcılık, yok sayma, şiddet söylemine ve açıklamalarını teşhir eder.

5) 25 Kasım Kadına Yönelik Şiddete Karşı Mücadele Günü’nü bir yas günü değil, mücadele ve dayanışma günü olarak görür; eşitlik, özgürlük, laiklik, birlik ve dayanışma etrafında örgütlenip haklarımızı kazanana dek mücadele eder.

Yarını kazanacak, geleceğimizi karanlığa teslim etmeyeceğiz. Kadın düşmanı bu düzeni değiştireceğiz!

Yaşasın 25 Kasım!

Bu röportaj Birlik ve Dayanışma Gazetesinin 3. sayısında yayınlanmıştır.

Birlik ve Dayanışma Hareketi geçtiğimiz aylarda yaptığı bir açıklamayla mücadeleye çağrı yapmıştı. “Sınıfın bölünmüşlüğüne, emekçilerin örgütsüzlüğüne karşı emekçilerin birliği ve dayanışmasını sağlamak” gerektiğine dair vurguyla yola çıkan Birlik ve Dayanışma Hareketi’nden Evrim Saldıran ile memleketi, emekçilerin sorunlarını ve Birlik ve Dayanışma Hareketi’ni konuştuk.

“Ekonomik kriz olarak tanımlanan bu süreç aslında emekçi sınıfların yoksullaşması, sermayenin ve iktidar çevresinin zenginleşmesi, yeni sermaye gruplarının oluşması süreci.”

Birlik ve Dayanışma Gazetesi: Türkiye büyük bir yoksulluğa ve geleceksizliğe hapsedilmiş durumda. İktidarın toplumsal muhalefete yönelik baskı politikaları ise her geçen gün artıyor. Türkiye nereye gidiyor, içinden geçtiğimiz süreci nasıl değerlendiriyorsunuz?

Evrim Saldıran: Bahsettiğiniz gibi Türkiye uzun bir süredir yoksullaşma, geleceksizlik, işsizlik gibi düzenin yarattığı büyük sorunlarla karşı karşıya. Bu yalnızca Türkiye’ye özgü bir durum da değil. Emperyalist-kapitalist sistem geldiğimiz nokta itibariyle dünya halklarına gelecek, iş, barınma, insanca bir yaşam sunmaktan uzaklaşmış durumda. Geçmişte bunları sağlıyordu demiyoruz fakat bugün sistemin yaşadığı sıkışma dünya halkları üzerindeki sömürü mekanizmalarının artmasını, savaş politikalarını, geleceksizlik ve işsizlik olgularını doğrudan besliyor ve derinleştiriyor.

Türkiye de AKP iktidarıyla birlikte özelleştirme politikalarıyla, sermaye sınıfına açılan alanla, kamu varlıklarının özel sektöre peşkeş çekilmesiyle, emperyalist anlaşmaların çıktısı olarak izlediği ekonomi politikalarıyla büyük bir yoksullaşma sürecine girmiş durumda. Ekonomik kriz olarak tanımlanan bu süreç aslında emekçi sınıfların yoksullaşması, sermayenin ve iktidar çevresinin zenginleşmesi, yeni sermaye gruplarının oluşması süreci. Dolayısıyla Türkiye’de yaşanan olgu özünde kapitalist sömürü politikalarının daha da katılaştığı, işçi sınıfının emeği üzerindeki tahakkümün daha da arttığı bir özellik taşıyor. Sağlık, eğitim, ulaşım gibi temel insani hizmetlerin piyasanın insafına bırakılmasıyla birlikte ise emekçilerin üzerindeki yük daha da artıyor. Bu tablo ise sermaye düzeninin ve işbirlikçi politikaların doğrudan çıktısı olarak değerlendirilmeli. Tüm bu sorunları yalnızca iktidar olgusu üzerinden ele alırsanız gerçek bir yanıt vermiş olmuyorsunuz. Kapitalist üretim biçimini ve emperyalizm olgusunu görmezden gelen her değerlendirmenin o veya bu şekilde eksikli olacağını düşünüyoruz.

Artan yoksullaşma, derinleşen geleceksizlik, iktidarın hukuku bir aparat olarak kullanması, en temel yurttaşlık haklarının dahi kullanılamaması gibi olgular ise emekçilerde, kadınlarda, gençlerde yani tüm toplumda tepkilerin de birikmesinin ana kaynağı. Mart ayında başlayan hareketlenmeyi ve iktidar karşıtı halk tepkisini bu noktalarıyla değerlendirmek gerekiyor. Bugün ise AKP iktidarı siyasal ve toplumsal alanda ciddi bir baskı mekanizması kurmaya çalışılıyor. CHP’ye, muhalif basın kuruluşlarına ve muhalefet hareketine yönelik atılan adımların kaynağında bu yatıyor.

Diğer tarafta ise sermaye düzeni bölgesel gelişmelerden pay kapma arayışında. Özellikle Ortadoğu’nun emperyalist dizayn süreciyle birlikte Türkiye’de de yürütülen “çözüm süreci” ardından gelen “Alevi açılımı” gibi siyasi süreçler bu boyutlarıyla ele alınmak durumunda. AKP iktidarı ise yoksullaşmanın, geleceksizliğin, adaletsizliğin üzerini “Demokratik açılımlar” kılıfıyla örtme arayışında. Nereden ele alınırsa alınsın, AKP iktidarından demokratik bir adım beklemek bugün siyasetin ve tarihin mantığına uygun değildir. Emekçilerin bu algı oyunları karşısında gerçek bir mücadele programı ışığında yürümeye ihtiyacı bulunuyor.

“Sermaye düzeniyle, emperyalizmle kavganız yoksa en fazla yaşanılabilir bir kapitalizm vaadinde bulunabilirsiniz. “

Birlik ve Dayanışma Gazetesi: Emekçilerin mücadele programına ihtiyaç duyduğunu söylediniz. Bugün Türkiye’de muhalefet partileri bu programdan uzak mı?

Evrim Saldıran: Türkiye’de muhalefet partilerinin emekçilerin sorunlarını gündeme getirmediğini söylemiyoruz fakat bu sorunların kaynağını kurutacak, insanca bir yaşamı garanti altına alacak bir programa sahip değiller. Yoksulluğu, liyakatsizliği, işsizliği, geleceksizliği ortadan kaldırmayı hedefliyorsanız eğer sermaye düzeni ile kavga halinde olmanız gerekir. Sermaye düzeniyle, emperyalizmle kavganız yoksa en fazla yaşanılabilir bir kapitalizm vaadinde bulunabilirsiniz. Bu ise Türkiye’de artık sadaka kültürüdür. Kent lokantaları örneği budur, belediye kreşleri örneği budur, askıda fatura örneği buraya tekabül etmektedir. Oysa tartışılması gereken konu, okullarda ücretsiz yemek hakkıdır. Ücretsiz ulaşım hakkıdır. Parasız sağlık, eğitim ve barınma hakkıdır. Temel insani ihtiyaçların devlet tarafından garanti altına alınması ve korunmasıdır.

Özetle, düzenle kavgası olmayan fakat iktidarın karşısında olan düzen muhalefeti olarak tanımlayabileceğimiz hareketler ya da partiler bugünkü sorunları ortadan kaldırabilecek gerçekçi bir programdan yoksundur.

Emekçilerin, kadınların ve gençlerin sorunları gerçek temellere dayandırılıp ele alınmadığı sürece ise bu sorunlar döngüsü devam edecektir. Bugün işçi sınıfının en temel hakları dahi saldırı altındadır. Sendikalaşma hakkı gasp edilmektedir, mesai ücretleri çoğu işyerinde ödenmemektedir, çalışma koşulları daha fazla sömürü ve kar üzerine kuruludur. İşçi sınıfı güvencesizdir. Güvencesi olan Kıdem tazminatı bugün sermaye sınıfı tarafından gasp edilmek istenmektedir. Bir dizi sektörde kadın işçilerin maaşları daha düşüktür. Mobing, taciz ve ev içi emek kadınlar üzerindeki baskıyı daha da artırmaktadır. Gerici örgütlenmeler ve iktidarın bir dizi politikası kadını toplumsal hayattan ve iş hayatından soyutlamak üzerine kurulmuş durumda. Kadın cinayetlerine uygulanan iyi hal indirimlerini, katilleri savunan mekanizmaları saymıyoruz bile.

Saydığımız bu sorunların ise kapitalist üretim biçiminin doğrudan çıktısı olduğunu ifade ediyoruz. Emek üzerindeki tahakküm son bulmadan bu sorunların sistem içerisinde çözüleceğine ise inanmıyoruz.

“Memleketi emeğiyle, alın teriyle var edenlerin artık kendisine ait olana sahip çıkması gerekmektedir.”

Birlik ve Dayanışma Gazetesi: Peki bu tabloda emekçiler ne yapmalı?

Evrim Saldıran: Bugün emekçiler ikili bir görevle karşı karşıya. Birincisi haklarımıza sahip çıkmak ve sermaye düzeninin göz diktiği haklarımızı korumak. Kıdem hakkına, 8 saatlik çalışma hakkına, sendikalaşma ve örgütlenme hakkına sahip çıkması gerekiyor işçi sınıfının. Bu, fabrikalarda, plazalarda, madenlerde, atölyelerde hangi alanda bulunuyorsak o alanda örgütlenmek ve mücadele etmek ile sağlanabilir. İkinci görev ise, memlekete sahip çıkmak ve yaşanılabilir bir memleket mücadelesini siyasal alanda da yükseltmek. Yani, emekçiler eşitliğin ve özgürlüğün hüküm sürdüğü bir ülkenin temellerini atmak zorunda. Bu da, bağımsızlıkçı, kamucu, laik bir ülke demektir. Dolayısıyla bu iki görev de birbirini beslemektedir. Biri olmadan diğeri eksik kalacaktır. Yalnızca güncel hak mücadelesi verdiğimiz, siyaseti ise “siyasetçilere” bıraktığımız bir Türkiye’de yeni haklar kazanmayı bırakın mevcut haklarımızı korumamız dahi mümkün görünmemektedir.

Birlik ve Dayanışma Hareketi, bu ikili görevi tek bir merkezde buluşturabilmek için yola çıkmış durumda. Hem işçi sınıfının, kadınların, gençlerin sorunlarına karşı mücadele edecek, örgütlenmeler kuracak, somut mücadele başlıkları belirleyecek ve bir taban örgütlenmesi oluşturacak; hem de işçi sınıfının taleplerini siyasal alana taşıyacak bir merkez görevi görecek.

Örgütlü bir işçi sınıfının, örgütlü bir halkın geriye gidiş karşısındaki tek güç olduğunu biliyoruz. Memleketi emeğiyle, alın teriyle var edenlerin artık kendisine ait olana sahip çıkması gerekmektedir. Bu memleket, para babalarının, tarikat ve cemaat şeyhlerinin, emperyalizm yanlısı işbirlikçi siyasetçilerin, bu sömürü düzeni ayakta kalsın diye halka zulmedenlerin değil, emekçilerindir. Bu memleket geleceksizlik, işsizlik, yoksulluk cenderesini kabul etmeyen ve ayağa kalkan gençlerindir. Bu memleket, yaşamı emeğiyle var eden, insanca ve özgürce yaşamak isteyen kadınlarındır. Birlik ve Dayanışma Hareketi bu güce yaslanıyor ve tüm emekçileri mücadeleye katılmaya davet ediyor.

“Birlik ve Dayanışma Hareketi, mücadele programıyla, gazetesiyle işyerlerinde, emekçi mahallelerinde, plazalarda mücadelesini duyurmaya ve örgütlenmeye başlamış durumda. “

Birlik ve Dayanışma Gazetesi: Birlik ve Dayanışma Hareketi’nin bir takvimi var mı? Nasıl ilerlemeyi düşünüyor?

Evrim Saldıran: Bu uzun soluklu ve dinamik bir mücadele. Birlik ve Dayanışma Hareketi uzun, orta ve kısa vadeli hedefleri belirlemiş durumda. Tüm bu hedefleri ise kuracağımız örgütlenmelerle birlikte değerlendirmeyi ve somutlamayı düşünüyoruz. Bugün Birlik ve Dayanışma Hareketi, mücadele programıyla, gazetesiyle işyerlerinde, emekçi mahallelerinde, plazalarda mücadelesini duyurmaya ve örgütlenmeye başlamış durumda. Bununla birlikte ise Kasım ve Aralık aylarında birçok noktada Birlik ve Dayanışma Hareketi buluşmaları gerçekleştirmeye hazırlanıyoruz.

Birlik ve Dayanışma Hareketi, bu buluşmalarla birlike ilk adımlarını atmış olacak. Kuracağı yerel örgütlenmeler, işyeri örgütlenmeleri ile birlikte planlamalar yapacak ve mücadelesini geliştirecek, süreklileştirecek.

Bu röportaj vesilesiyle tüm emekçileri Birlik ve Dayanışma Hareketi’nin parçası olmaya, buluşmalara katılmaya, bulunduğu alanda Birlik ve Dayanışma Hareketi’nin örgütlenmesine katkı koymaya davet ediyoruz.