Kapitalizm Nasıl İşler?
Kapitalizmin işleyişini anlayabilmek için ekonomi-politiğin temel kavramlarını iyi bilmemiz gerekir.
Kapitalizmin temel çelişkisi olan, onun yıkılmasına temel teşkil eden emek ile sermaye arasındaki çelişki ve emek ve sermayeyi temsil eden sınıflar arasındaki mücadeleyi kavramak için öncelikle sermayenin (kapital) ne olduğunu bilmek gerekir.
Sermaye Nedir?
Kapitalist üretimin iki temel unsuru vardır: Emek ile sermaye. Kendisi de birikmiş emekten başka bir şey olmayan sermaye, kapitalist toplumun belirleyicisidir. Sermaye; kâr etmek için gerçekleştirilen üretimde gerekli olan makine, hammadde, fabrika binası, işgücü, enerji, vb. para olarak karşılığıdır. (Yani yastığın altında kötü günler için tutulan bilezik ya da para, sermaye değildir.) Cebimizdeki paranın sermaye olabilmesi için kâr getirecek bir faaliyet için yatırılmış olması gerekir. (Sahip olduğumuz apartman dairesi ya da otomobil sermaye değildir. Ama otomobil, bir otomobil galericisinin elinde, aynı daire bir emlakçının elinde sermayedir. Kullanmak üzere sahip olunan maddi varlığa servet denir. Servet, sermaye demek değildir.) Atom bombası taşıyan bir füze de, çocuk maması da, ilaç da kâr elde etmek üzere üretilen birer meta oldukları için, kapitalistin elinde sermayedir. Kapitalist bombayı patlatmak için üretmez. Çocuk mamasını da çocuklar beslensin diye üretmez. Onun amacı kâr elde etmektir, para kazanmaktır. Kapitalist üretim için gerekli her şey;
fabrika, hisse senedi, bakkal dükkanındaki çikolata, nakliye araçları vs., hepsi sermayedir. Sermayenin kaynağı, kapitalistlerin tutumluluğu değildir. Daha çalışkan olmaları hiç değildir. Sermayenin kaynağı emek gücünden başka satacak bir şeye sahip olmayan işçilerin karşılığı ödenmeyen emekleridir.
Kapitalizmin ilk dönemlerinde sermaye birikimi işçilerin emeklerinin hunharca sömü
rülmesi, denizaşırı sömürge halklarının yağmalanması ile sağlandı. Daha önce asalak
aristokratlara (soylular) ait olan topraklar, kapitalist sınıfın eline geçti ve sermayeye
dönüştü. Toprak köleleri de ücretli kölelere (işçi) dönüştü. Sermayenin iki Biçimi: Değişen Sermaye ve Değişmeyen Sermaye Şimdi bir fabrikada gerçekleşen üretim sürecini incelerken üretim için nelerin gerekli olduğunu sıralayalım. Örnek olarak bir tekstil fabrikasını alırsak:
- Kumaşı dokuyacak makine
- Hammadde olarak pamuk
- İplik eğirmek için makine
- Makineleri çalıştırmak için enerji
- Makinelerin içinde yer aldığı fabrika binası
- Makineleri çalıştırmak için işgücü
İşçinin satın alınmış iş gücü değişen sermayeyi, diğerleri değişmeyen sermayeyi oluştururlar.
